voorbeeld

EEN LINTJE VOOR ASTRID

Sat, 14 Mar 2026 20:36:05 GMT

In 2023 hebben wij De Verborgen Tuin voor het eerst opengesteld voor publiek. Wat ooit begon als een idee om het groen erfgoed van Nell te behouden, groeide al snel uit tot iets heel bijzonders. We mochten dat eerste seizoen al veel bezoekers ontvangen die kwamen genieten van de rust, de bloemen en de sfeer van de tuin.

Vanaf dat eerste moment speelde onze lieve (schoon)zus Astrid daarin een belangrijke rol. Bakken is haar grote hobby. Alle gebakjes die wij in de tuin serveren zijn door haar met liefde gemaakt. Tijdens de open zondagen was ze er altijd. Ze hielp met koffie en thee, maakte een praatje met bezoekers en stond trots bij de tafel met haar zelfgebakken taartjes. Sommige bezoekers kwamen zelfs speciaal terug voor haar gebak.

Dit jaar zal dat anders zijn. Eind vorig jaar kreeg Astrid de diagnose borstkanker. De wereld stond even stil. Gelukkig lijkt het erop dat ze deze ziekte gaat overwinnen, maar dit seizoen zal ze niet zelf de gebakjes bakken. We hebben gelukkig een fijn alternatief gevonden bij Lisanne van La Lis Homebakery zodat bezoekers nog steeds kunnen genieten van huisgemaakt lekkers, maar Astrid zullen niet alleen wij, maar ook veel van onze bezoekers, enorm missen.

Het verhaal van hobbykweker Loes Fransen van Vier seizoenen blij raakte ons diep. Afgelopen jaar verloor zij haar schoonzus Marij aan borstkanker. De gedachte dat het met Astrid ook zo had kunnen aflopen, hakte er wel even in bij ons. Om haar schoonzus te eren begon Loes de actie In bloei voor jou . Zij gaat haar hele tuin roze kleuren om aandacht te vragen voor iedereen die met borstkanker te maken heeft gehad en om steun te vragen voor Pink Ribbon.

Het zette ons aan het denken. Wat kunnen we met onze tuin doen om aandacht te vragen voor deze ziekte en om iets positiefs te laten groeien uit iets dat zoveel mensen raakt? Het inspireerde ons om iets te doen met onze tuin, zodat de liefde voor de tuin en voor het bakken van Astrid op een andere manier zichtbaar blijft.

Zo ontstond onze eigen actie: Een lintje voor Astrid

Lees verder om te ontdekken hoe jij mee kunt doen.

Een lintje voor Astrid

In De Verborgen Tuin kleuren ook wij een stukje van de tuin roze, speciaal voor de actie van Loes. Daarnaast hebben we nog meer ideeën voor onze eigen actie: Een lintje voor Astrid.

Bij de oudste boom in onze tuin plaatsen we een grote keramieken vaas gevuld met roze bloemen, speciaal gemaakt door onze creatieve vriendin Renée . Naast de boom liggen kaartjes en roze linten. Bezoekers die iemand kennen met kanker kunnen een lint in de boom hangen als steun en ter herinnering.

Op het kaartje kunnen zij een boodschap schrijven. Wie wil kan ook een e-mailadres achterlaten. De kaartjes verzamelen we gedurende het seizoen en op 30 augustus trekken we één kaartje. De schrijver wint de vaas.

Onze grootste wens is dat Astrid weer in volle gezondheid in de tuin kan staan en haar taartjes kan bakken voor onze bezoekers. Daarom hangt het eerste roze lintje voor haar, als symbool van hoop en liefde. Het tweede lintje is voor Boukje, de schoonzus van Renée, die helaas ook een zwaar traject met borstkanker doormaakt. Zo hopen we dat de boom dit jaar roze zal kleuren en daarmee extra aandacht vraagt voor Pink Ribbon.

Samen in bloei voor Pink Ribbon

Ook op andere plekken in de tuin kun je bijdragen aan de actie. Onze fooienpot krijgt een roze kleur en de inhoud daarvan doneren we volledig aan Pink Ribbon .

In ons kleine winkeltje verkopen we producten uit eigen tuin zoals jam, siropen, thee, sappen en zaden. Voor deze actie maken we ook speciale roze producten waarvan de volledige opbrengst naar het goede doel gaat. Denk aan een Pink Ribbon-thee van kruiden en bloemen uit onze tuin, zaden, heerlijk geurende zeepjes van Zeipsop en keramieken vaasjes van Reneeidee .

Op 30 augustus, tijdens de laatste Open Tuindag van het seizoen, zetten we de tuin volledig in het teken van Pink Ribbon. Die dag verkopen we alleen roze taartjes, om op te eten of om mee te nemen. Hiermee eren we de gebakjes van Astrid. De volledige opbrengst van de verkoop van de taartjes gaat naar onze actie, zodat we samen aandacht vragen voor borstkanker en steun bieden aan dit belangrijke doel.

Met deze actie willen we niet alleen geld inzamelen, maar ook ruimte maken voor herinneringen, voor hoop en voor verbondenheid. Samen laten we de tuin dit seizoen niet alleen bloeien met bloemen, maar ook met liefde en steun.

Wil je onze actie Een lintje voor Astrid steunen? Dat kan rechtstreeks via onze Pink Ribbon-pagina . Iedere bijdrage helpt om bewustwording te creëren en steun te geven aan iedereen die met borstkanker te maken heeft.

Steun onze actie in onze tuin of via Pink Ribbon .

Wil je op de hoogte blijven van deze actie? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.

WAAROM LATIJNSE NAMEN LEREN

Thu, 20 Feb 2025 08:21:00 GMT

Ruim 8 jaar geleden maakte ik kennis met de plantenwereld. De vorige eigenaresse, Nell, leerde me direct de Latijnse namen van planten. Destijds vond ik dat behoorlijk lastig. Ik was al blij als ik een plant bij zijn geslachtsnaam kon noemen, maar al snel ontdekte ik dat dit niet voldoende was. Neem bijvoorbeeld de Persicaria , waarvan wij verschillende soorten in de tuin hebben. Wereldwijd zijn er ongeveer 130 geaccepteerde soorten die onderling zo kunnen verschillen dat je op basis van hun uiterlijk nauwelijks een overeenkomst kunt herkennen. Dan is het dus essentieel om een tweede naam te leren.

Nell had natuurlijk een reden om mij die Latijnse namen te laten leren. Daarover vertel ik je straks meer, maar eerst neem ik je mee in de geschiedenis van plantennamen in Nederland.

Plantenkennis uit de oudheid

De plantenkennis die uiteindelijk leidde tot het systeem dat we vandaag gebruiken, heeft een lange geschiedenis die teruggaat tot de oudheid. Tuinplanten en hun classificatie waren al duizenden jaren van belang voor met name voedsel, geneeskunde en esthetiek. In tuinen bij tempels en paleizen werden vijgen en dadels gekweekt en Romeinse villa’s hadden vaak siertuinen met laurier, rozen en klimop.

De Griekse botanicus Theophrastus (ca. 371–287 v.Chr.), een leerling van Aristoteles, schreef Historia Plantarum , een van de eerste boeken over plantenkunde. Hij beschreef planten op basis van hun eigenschappen en groeiplaatsen. Later, in de Romeinse tijd, schreef Plinius de Oudere (23–79 n.Chr.) Naturalis Historia , waarin hij veel tuinplanten beschreef. Dit boek werd tot in de 17 ^e eeuw als standaardreferentie gebruikt, onder andere in de geneeskunde.

De middeleeuwen en de invloed van Dodoens

In de middeleeuwen speelden kloosters een belangrijke rol bij het behouden en verspreiden van plantenkennis. Monniken teelden geneeskrachtige en decoratieve planten zoals lavendel, rozemarijn en lelies en schreven hun eigen kruidenboeken. Vanaf de 13e eeuw begonnen universiteiten onderwijs te geven in de leer van plantengeneeskunde.

Een invloedrijk figuur in deze periode was de Vlaamse arts en plantkundige Rembert Dodoens (1517-1585). Hij bouwde voort op bestaande kennis, maar introduceerde ook vernieuwende methoden om planten te classificeren en beschrijven. In 1554 publiceerde hij het Cruydeboeck , een baanbrekend werk waarin hij meer dan 1.300 planten en hun geneeskrachtige eigenschappen documenteerde. Dit boek, dat nog steeds online te vinden is, was een van de meest invloedrijke botanische werken van zijn tijd. In tegenstelling tot veel wetenschappelijke teksten uit die periode werd het Cruydeboeck geschreven in het Nederlands, waardoor het toegankelijk was voor een breder publiek. De impact ervan reikte ver buiten de Lage Landen: het werd vertaald in het Latijn, Frans, Engels en Duits en diende lange tijd als standaardwerk in de geneeskunde en plantkunde.

Dodoens’ systematische benadering van plantbeschrijving legde een belangrijke basis voor het systeem van tweedelige Latijnse plantennamen, dat in de 18e eeuw werd ontwikkeld door Carl Linnaeus en vandaag wereldwijd wordt gebruikt.

Carl Linnaeus en de standaardisatie van plantennamen

Carl Linnaeus (1707–1778), een Zweedse arts, plantkundige en zoöloog, wordt beschouwd als de grondlegger van de moderne taxonomie, de wetenschap van het classificeren van organismen. In zijn boek Species Plantarum (1753) introduceerde hij het binomiale naamgevingssysteem (binomiale nomenclatuur) waarmee planten wereldwijd een gestandaardiseerde naam kregen. In Systema Naturaea (1735) breidde hij zijn classificatiesysteem uit naar dieren en zelfs mineralen.

Hoe is een Latijnse plantnaam opgebouwd?

De wetenschappelijk naam bestaat uit twee delen:

1. Geslachtsnaam (Genus): de eerste naam (altijd met een hoofdletter) geeft aan tot welke groep (geslacht) de soort (plant/dier) behoort, bijvoorbeeld Rosa (rozen), Acer (esdoorns) of Quercus (eiken).

2. Soortnaam (Species): de tweede naam (altijd met een kleine letter) onderscheidt de soort binnen het geslacht, bijvoorbeeld Rosa canina (Hondsroos) of Acer palmatum (Japanse esdoorn).

3. Variëteit of Cultivar: Soms wordt een extra naam toegevoegd om een ondersoort, variëteit of gecultiveerde vorm aan te geven:

a. Varieteit (var.) : een natuurlijke variatie binnen een soort, bijvoorbeeld Acer palmatum var. Dissectum : een fijnbladige variant van de Japanse esdoorn.

b. Cultivar : een gekweekte variëteit (tussen enkele aanhalingstekens), bijvoorbeeld Hydrangea macrophylla ‘Endless Summer’, dit is een speciale gekweekte hortensia.

c. Hybriden (×) : Kruisingen tussen twee soorten, bijvoorbeeld Lavandula × intermedia , een hybride lavendelsoort.

De soortnaam kan vaak iets vertellen over de kenmerken van de plant, zoals de vorm, kleur of groeiplaats. Zo betekent officinale of officinalis dat de plant een geneeskrachtige werking heeft, major (groot) of lanceolata (lansvorming blad) iets over de vorm van het blad. Maritima (aan zee groeiend) of montanum (groeiend in de bergen) vertelt over waar de plant voorkomt.

Waarom Latijnse namen gebruiken?

Het lijkt misschien makkelijker om de Nederlandse namen voor planten te gebruiken, maar het leren van de Latijnse namen van planten en kruiden heeft belangrijke voordelen. Elke plant heeft één unieke wetenschappelijke naam, terwijl er vaak meerdere Nederlandse volksnamen bestaan. Je voorkomt hiermee ook verwarring. Sommige Nederlandse namen worden voor meerdere, totaal verschillende planten gebruikt. Een voorbeeld is zonnehoed, een naam die zowel voor de Echinacea als Rudbeckia wordt gebruikt. Latijnse namen worden bovendien wereldwijd herkend, terwijl Nederlandse namen zelfs per regio kunnen verschillen.

Een typisch voorbeeld van verwarring is de zogenaamde geranium. In Nederland denken veel mensen bij deze naam aan de felgekleurde balkonplanten, maar deze behoren eigenlijk tot het geslacht Pelargonium . De echte Geranium (ooievaarsbek) is een andere plantensoort met een heel andere groeivorm en eigenschappen.

Ook regionale verschillen kunnen misleidend zijn. In Nederland verwijst de naam pinksterbloem naar Cardamine pratensis , de lichtpaarse weidebloem. In België wordt met pinksterbloem soms Dianthus deltoides (steenanjer) bedoeld.

Dank je wel Nell!

Het leren van Latijnse plantennamen kan in het begin lastig zijn, maar het voorkomt verwarring en maakt het makkelijker om internationaal te communiceren over planten. Of het nu gaat over tuinieren, botanisch onderzoek of plantengeneeskunde, de binomiale nomenclatuur van Linnaeus blijft een essentieel hulpmiddel voor iedereen die serieus met planten bezig is. Achteraf ben ik Nell dankbaar dat ze me destijds dit waardevolle inzicht heeft meegegeven. En het mooiste? Op haar 88 ^ste kent ze nog steeds al die Latijnse namen!

Meer van dit soort plantenweetjes? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

ABSINTHASLEM, DE GROENE FEE

Sun, 05 Jan 2025 21:50:47 GMT

ARTEMISIA ABSINTHIUM

Artemisia absinthium , beter bekend als alsem, is een plant die al eeuwenlang de menselijke verbeelding prikkelt. Van mythes en magie tot geneeskrachtige toepassingen en de beroemde absint, dit bijzondere kruid heeft een rijke geschiedenis vol mysterie. In onze kruidentuin kreeg absintalsem vorig jaar een speciaal plekje, en het is hoog tijd om zijn geheimen met je te delen. Ontdek de fascinerende verhalen, de unieke eigenschappen en de rol van deze plant in de volksgeneeskunde.

DE KENMERKEN VAN ABSINTALSEM

Alsem is een vaste plant die van nature voorkomt in Europa, Azië en Noord-Afrika op droge, kalkhoudende en stikstofrijke grond. De plant is tegenwoordig vrij zeldzaam. De plant wordt tussen de 60 – 120 cm hoog en bloeit van juli tot september met lichtgele bloemen. De bladeren zijn blauwgroen en hebben een anijsachtige geur.

De naam 'Artemisia' verwijst mogelijk naar de Griekse godin Artemis, beschermvrouwe van de natuur en de jacht. Sommigen geloven dat de plant haar naam dankt aan koningin Artemisia van Halikarnassus, bekend om het bouwen van het Mausoleum van Halicarnassus, een van de zeven wereldwonderen.

MYTHEN EN LEGENDES

Absinthalsem is door de eeuwen heen omgeven door mythes en legendes. In de middeleeuwen werd het kruid geassocieerd met hekserij en magie. Men geloofde dat het bescherming bood tegen boze geesten en ziekten. Daarnaast werd alsem gebruikt in rituelen om helderziendheid te bevorderen en negatieve energieën af te weren.

GENEESKRACHTIGE EIGENSCHAPPEN

In de volksgeneeskunde werd alsem ingezet tegen diverse kwalen. Het kruid stond bekend om zijn bittere smaak, wat al terugkomt in de Latijnse naam ' absinthium ', afgeleid van het Griekse ' apsinthion ', wat 'zonder zoetheid' betekent. De stof die deze bittere smaak veroorzaakt is ‘absinthine’. Deze bitterheid stimuleert de spijsvertering en werkt eetlustopwekkend. Daarnaast heeft absintalsem antimicrobiële en ontstekingsremmende eigenschappen, wat het nuttig maakt bij het bestrijden van infecties en ontstekingen. Ook werd het kruid ingezet als middel tegen parasieten, zoals worminfecties in maag en darmen. In Engeland heet het kruid daarom ook wel ‘wormwood’. Ook zou het kruid zijn gebruikt om menstruatieklachten te verlichten en de leverfunctie te ondersteunen.

DE GROENE FEE: ABSINT

Misschien wel de meest beroemde (of beruchte) toepassing van alsem is in de productie van absint, ook wel bekend als 'de groene fee'. Deze felgroene, sterk alcoholische drank werd in de late 19e eeuw populair onder kunstenaars en schrijvers zoals Vincent van Gogh en Ernest Hemingway, die het beschouwden als bron van inspiratie.

THUJON: HET KRACHTIGE OMSTREDEN BESTANDDEEL

Thujon is een natuurlijke chemische stof die voorkomt in verschillende planten, waaronder Artemisia absinthium (alsem), salie ( Salvia officinalis ) en boerenwormkruid ( Tanacetum vulgare ). Het heeft een frisse, scherpe geur. In kleine hoeveelheden kan thujon een mild stimulerend effect hebben op het centrale zenuwstelsel. In hoge doses kan het echter neurotoxisch zijn, wat leidt tot bijwerkingen zoals krampen, duizeligheid en in extreme gevallen hallucinaties.

HET ABSINT RITUEEL

Het drinken van absint gaat gepaard met een bijzonder ritueel. Een speciale absintlepel met een suikerklontje wordt op het glas geplaatst. Vervolgens wordt langzaam ijskoud water over de suiker gegoten, waardoor deze oplost en zich vermengt met de absint. Dit proces, bekend als 'loucheren', zorgt ervoor dat de drank troebel wordt en de aroma's vrijkomen.

Waarschuwing: Alsem is krachtig en kan bij overmatig gebruik schadelijk kan zijn. Gebruik het kruid met mate en vermijd langdurig of onverdund gebruik. Niet geschikt voor zwangeren, borstvoeding of bij bestaande gezondheidsproblemen. Raadpleeg bij twijfel een expert.

Meer van dit soort plantenweetjes?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

STEVIA, NATUURLIJKE ZOETMAKER

Thu, 19 Dec 2024 16:24:10 GMT

STEVIA REBAUNDIANA, DE NATUURLIJKE ZOETMAKER

Stevia, ook wel honingplantje of honingkruid genoemd, is een vaste plant afkomstig uit Paraguay en wordt al eeuwenlang gebruikt door inheemse volkeren in Zuid-Amerika om thee en andere dranken zoeter te maken. Het behoort tot de composietenfamilie ( Asteraceae ), net zoals kamille. Het geslacht Stevia bestaat uit maar liefst 280 soorten, de Stevia rebaudiana is de zoetste soort. De plant dankt zijn naam aan zijn ontdekkers; de botanist Moisés Giacomo Santiago Bertoni en de chemicus Ovidio Rebaudi. Rebaudi was de eerste die de zoete Stevia-ingrediënten uit de bladeren van de Steviaplant heeft geïsoleerd en benoemd.

STEVIA-ZOETJES

Iedereen kent wel de Stevia-zoetjes, als natuurlijk alternatief voor suiker. Stevia is de natuurlijke zoetstof die wordt gewonnen uit de bladeren van de Stevia rebaudiana-plant. De steviolglycosiden, de werkzame stoffen die uit deze bladeren worden geëxtraheerd, zijn intensieve zoetstoffen die zo'n 200 tot 300 keer zoeter zijn dan suiker, maar ze bevatten geen calorieën. Hierdoor wordt Stevia vaak ingezet als een gezonder en veilig alternatief voor suiker in voedingsmiddelen en dranken. Stevia wordt ook verwerkt als ingrediënt van gezichtscrèmes, handcrèmes, voetenzalven, lippenbalsems en tandpasta's.

Daarnaast heeft Stevia nog meer voordelen voor de gezondheid. De bladeren hebben een antioxiderende werking en Stevia verlaagt zowel je bloedsuikerspiegel als je insulineniveau, in tegenstelling tot gewone suiker (sucrose) en aspartaam. Dankzij dit

positieve effect kan Stevia ook helpen om diabetes te voorkomen of diabetesklachten te verminderen. Daarnaast helpt Stevia om het totale cholesterol en het slechte LDL-cholesterol te verlagen. Het goede HDL-cholesterol wordt juist verhoogd.

WAARDEVOL ALTERNATIEF VOOR SUIKER

In de keuken kan Stevia worden gebruikt als suikervervanger in allerlei gerechten. Ook tijdens het bakken en koken behoudt Stevia zijn smaak. Je kunt de bladeren zowel vers als gedroogd gebruiken. Er is wel een nadeel. Stevia kan een bittere dropachtige nasmaak geven die niet iedereen waardeert. Als Stevia gemengd wordt met suiker, valt deze nasmaak weg.

Dankzij zijn intensieve zoetkracht en gezondheidsvoordelen, is Stevia een waardevol natuurlijk alternatief voor suiker biedt.

Meer van dit soort plantenweetjes?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

DOOD HOUT LEEFT!

Sun, 31 Mar 2024 20:59:17 GMT

DOOD HOUT LEEFT!

Heb je een loofboom in de tuin die gerooid moet worden? Gooi het hout niet weg maar maak er een kweekstam voor paddenstoelen van! Dood hout is nuttig voor het ecosysteem. Het zorgt voor meer biodiversiteit in je tuin. Verschillende insecten zoals oorwurmen, kevers en bijen eten ervan, verstoppen zich erin of maken er nesten. En zij zijn weer voedsel voor bijvoorbeeld vogels. Ook vele mossen zijn afhankelijk van dood hout en ook diverse zwammensoorten en schimmels gedijen goed op dood hout.

OOGST JE EIGEN PADDENSTOELEN

Wanneer wij in onze tuin een boom moeten omzagen vanwege ouderdom of ziekte, laten wij de stobbe dan ook altijd staan. Ik vind het dan extra leuk om de natuur een klein handje te helpen. Want wanneer je het loofhout voorziet van het broed van bijvoorbeeld oesterzwammen, oogst jij met een beetje geduld jouw eigen paddenstoelen!

Er zijn verschillende manieren om zelf paddenstoelen te kweken. Zo is kweken van oesterzwammen op koffiedik momenteel heel populair. Oesterzwammen kunnen op bijna elke soort voedingsbodem (koffiedik, houtsubstraat, stro, boomstam) en met zo’n kant en klare kweekset heb je vaak al binnen een paar weken resultaat.

Maar je kunt er dus ook voor kiezen om de paddenstoelen buiten in je tuin te kweken. Je kunt hiervoor duveltjes (pluggen) kopen die geïmpregneerd zijn met mycelium (dit is het netwerk van schimmels die uiteindelijk de paddenstoelen gaan worden) en deze kun je dan zelf op je houten stam inplanten.

SOORTEN PADDENSTOELEN

Er zijn diverse soorten paddenstoelen die je op deze manier kunt kweken, zoals oesterzwammen en Shiitake. Oesterzwammen zijn inheemse paddenstoelen en kun je jaarrond kweken en ook oogsten op loofbomenhout. Naaldbomenhout is niet geschikt vanwege de structuur en de hars in het hout. Oesterzwammen geven de voorkeur aan berk, wilg of beuk. De Shiitake is Aziatisch en heten ook wel eikenzwam en doen het dus goed op (Europese) eik.

Het hout mag niet langer dood zijn dan drie maanden omdat anders de kans groot is dat er al andere paddenstoelensoorten in het hout aanwezig zijn. En ook bij paddenstoelen geldt, de sterkste wint! Zorg ervoor dat het paddenstoelenbroed in een vochtige omgeving kan groeien, dus besproei de stammen regelmatig, zeker wanneer het lange tijd droog is. De houtblokken gedijen het beste op een schaduwrijke, vochtige plek. Onder bomen of struiken bijvoorbeeld.

Het duurt een tijd voordat het mycelium zich door het hout heeft verspreid. Bij shiitakes kan het wel 1 jaar of langer duren voordat je kunt oogsten, bij oesterzwammen gaat dit sneller. Maar eenmaal na de eerste oogst kun je vaak 1-2 per jaar oogsten gedurende een jaar of 3. Dit is afhankelijk van het soort hout dat je gebruikt hebt.

Meer van dit soort plantenweetjes?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

GEVLEKT LONGKRUID

Mon, 18 Mar 2024 21:28:04 GMT

PULMONARIA OFFICINALIS

Bij ons bloeit momenteel het gevlekt longkruid ( Pulmonaria officinalis ). De blauwpaarse en roze bloemen aan één plant maken het een decoratieve plant. Maar het is niet alleen een mooie plant om te zien. Het is vanwege de vroege bloei ook een belangrijke plant voor de eerste wilde bijen. Je kunt de blaadjes eten (lekker in de sla of soep) en daarnaast is het een van de oudste planten die wordt ingezet in de geneeskunde; daaraan dankt de Pulmonaria officinalis ook zijn naam. Pulmo betekent namelijk 'long' in het Latijn. Het is de veelzijdigheid van deze inheemse plant waarom hij een plekje in onze kruidentuin verdient.

GOED VOOR DE BIODIVERSITEIT

Het gevlekt longkruid groeit het liefst op een vochtige bodem in de halfschaduw. Het is een inheemse plant die hoofdzakelijk nog in Zuid-Limburg voorkomt en tot de stinsenplanten behoort. De bloemen bloeien van maart tot en met mei en verkleuren dan van rozerood naar paarsblauw. Aan een plant zitten dus meerdere kleuren bloemen. Deze opvallende eigenschap heeft te maken met de bestuiving door de bijen. De rozerode kleur van de bloem trekt insecten aan. Na bestuiving verandert de zuurgraad in de bloem en gaat de roze kleur over in een blauwe kleur. Zo kun je dus aan de kleur van de bloem zien of de bloem al bezoek heeft gehad van een bij!

De Pulmonaria officinalis is een vroege bloeier, wat het een belangrijke voorjaarsbron maakt van nectar en stuifmeel voor met name vroeg vliegende wilde bijen, zoals de sachembij en diverse soorten hommels. De plant breidt zich uit door ondergrondse wortelstokken die vooral in het najaar goed te vermeerderen zijn door te scheuren. Ook hebben mieren een belangrijke rol in de vermeerdering van de plant. Onder de zaden zitten zogenaamde mierenbroodjes, die de mieren lokken. Zij verslepen de zaden en verspreiden daarmee de plant.

TRADITIONEEL MIDDEL BIJ PROBLEMEN MET DE LONGEN

Al sinds de oudheid wordt het gevlekt longkruid gebruikt in de traditionele geneeskunde. Gevlekt longkruid zou vooral kunnen worden ingezet als middel bij problemen in het gebied rondom de longen, zoals keelpijn, bronchitis, ademhalingsproblemen, longemfyseem, astma, zwakke longen en COPD. Het helpt daarnaast bij griepachtige verschijnselen die gepaard gaan met koorts en diarree.

Longkruid bevat veel interessante stoffen: slijmstoffen, looistoffen en mineralen, zoals kalium, ijzer en kiezelzuur. Dit laatste mineraal, kiezelzuur, wordt ook silicium genoemd. Andere siliciumkruiden zijn brandnetel, smeerwortel en heermoes. Kiezelzuur zit in ons lichaam in botten, bindweefsel, pezen en kraakbeen, maar ook in de zachte organen zoals lever, nieren en longen. Silicium heeft de gunstige eigenschap dat het overtollige mineralen verwijdert, zoals aluminium, een boosdoener bij ouderdomsklachten.

De bloemen zijn eetbaar. De smaak is fris komkommerachtig, vergelijkbaar met die van komkommerkruid. De jonge blaadjes smaken lekker in salades en soepen.

bron: https://www.dekruidhof.nl/gevlekt-longkruid/

Meer van dit soort plantenweetjes?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

ANGELICA-RABARBERCONFITUUR

Mon, 11 Mar 2024 22:05:37 GMT

Engelwortel is een meerjarige plant die behoort tot de schermbloemigen. De plant groeit in het voorjaar uit tot een indrukwekkende reus die wel 2 m groot kan worden. Van juni tot en met augustus bloeit de Angelica met groen-witte bloemschermen op donkergroene stengels met donkergroen blad. De engelwortel is een heerlijk aromatisch kruid, dat naast zijn decoratieve uiterlijk en goede eigenschappen voor de gezondheid, zeker ook de moeite waard is om eens mee te koken, zoals in het onderstaande recept voor confituur. De gekookte bladstelen van de Angelica verbetert de smaak van rabarber.

Bereidingstijd : 30 min & 1 nacht trekken

Hoeveelheid : 4 jampotten

DIT HEB JE NODIG:

1 kg geleisuiker
750 g rabarber
250 g stelen van de engelwortel
citroen
kaneelstokje
4 gesteriliseerde jampotjes

ZO MAAK JE HET:

Maak de rabaraberstelen en de engelwortelstelen schoon en snijd ze in kleine stukken.

Rasp de schil van de citroen en pers de vrucht uit.

Meng alle ingrediënten door elkaar en laat een nacht op een koele plek goed trekken. Breng hierna het mengsel langzaam aan de kook en laat ca. 5 minuten op een hoog vuur doorkoken. Verdeel vervolgens over de potjes en zet gedurende 5 min de potjes op zijn kop.

DE ENGELWORTEL

Sun, 10 Mar 2024 20:47:05 GMT

ANGELICA ARCHANGELICA

Engelwortel is een meerjarige plant die behoort tot de schermbloemigen. De plant groeit in het voorjaar uit tot een indrukwekkende reus die wel 2 m groot kan worden. In de zomermaanden bloeit de Angelica met groen-witte bloemschermen op donkergroene stengels met donkergroen blad. Er is ook een variant met purperrode stengels en bloemschermen in dezelfde kleur ( Angelica gigas ). De schermbloemen trekken een keur van insecten aan. Zo is de Angelica Archangelica bijvoorbeeld een waardplant voor de Koninginnepage. De Engelwortel is een heerlijk aromatisch kruid, dat naast zijn decoratieve uiterlijk en goede eigenschappen voor de gezondheid, zeker ook de moeite waard is om eens mee te koken.

HERKOMST

De plant zou ons zijn toebedeeld door een Engel om het lijden te verlichten. In elk geval is de plant wel vernoemd naar een engel. Tweemaal zelfs, want Angelica stamt af van het Latijnse angelus dat engel (of boodschapper) betekent en archangelica komt van aartsengelen, waarschijnlijk Raphaël, de engel van de geneeskunst. Zo zou een monnik in een droom Engelwortel hebben doorgekregen als aanwijzend geneesmiddel tegen de pest.

De Engelwortel komt zeer waarschijnlijk uit Syrië en groeit in Europa met een voorkeur voor het hoge noorden. In Scandinavië werd dit kruid al in de oudheid zeer gewaardeerd en zelfs geteeld. Vroeger geloofde men dat Engelwortel zou beschermen tegen kwade geesten en enge ziekten en helende krachten zou bezitten.

DE GENEESKRACHT VAN ENGELWORTEL

Vanaf de vijftiende eeuw kreeg de plant ook meer bekendheid in onze contreien en werd als geneeskrachtig kruid ingezet bij spijsverteringsproblemen. Al in 1554 beschreef plantkundige en arts Rembert Dodoens deze plant als geneeskrachtig. Hij schrijft "deze wortel opent, ontdoet, maekt dun, verteerd, doet sweeten, wedersteat alderhande vergift, ende gheneest alle pestige ende besmettelijcke siekten, alsmede in tijts ghebruyckt".

Tegenwoordig bewijst deze bijzondere plant nog steeds zijn nut bij een opgeblazen vol gevoel, krampen, winderigheid en gebrek aan eetlust. De bitterstoffen in Engelwortel bevorderen de uitscheiding van maagzuur en gal. Dit zorgt ervoor dat de spijsvertering wordt gestimuleerd en de eetlust wordt bevorderd. Engelwortel versterkt bovendien het hart, stimuleert de bloedsomloop, het immuunsysteem en helpt tegen long-aandoeningen. Baden in een aftreksel van de wortel zou mensen met reuma verlichting van de klachten kunnen geven.

ENGELWORTEL IN DE KEUKEN

Engelwortel is een veelzijdig kruid voor in de keuken. Alle delen van de plant zijn eetbaar. Het jonge frisgroene blad kun je aan salades, sauzen en groentesoepen toevoegen en smaakt ook lekker in combinatie met zoete gerechten met vis. De jonge stengels kun je stoven of roerbakken. In Frankrijk worden de stengels veel gekonfijt en toegevoegd aan cake, vruchtentaarten, gebak en desserts. De wortel wordt ingezet als smaakmaker voor diverse kruidenlikeuren zoals Chartreuse en Vermouth. De gekookte stengels zijn een heerlijke toevoeging voor Angelica-Rabarberconfituur. Klik hier voor het recept.

OPGELET:

Bij sommige mensen kan het sap van de Engelwortel een allergische reactie op de huid geven nadat ze in de zon geweest zijn. Dat noemt men een fototoxische reactie en kan nare blaren geven.

Meer van dit soort plantenweetjes?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

DE NIEUWE KRUIDENTUIN

Sun, 11 Feb 2024 07:52:47 GMT

HET MAKEN VAN EEN PLAN

Afgelopen winter ben ik druk bezig geweest met de aanleg van een nieuwe kruidentuin. We hadden al wat kruiden in de moestuin staan, maar ik wilde graag een uitbreiding hierop. Want naast tuinieren, houden we ook van koken en lekker eten. Het liefst met verse producten, uit onze moestuin of van de lokale ondernemer in de buurt. Kruiden geven je gerecht veel smaak en bieden veel mogelijkheden. A fgelopen zomer bracht ik een bezoek aan de oude kruidentuin die vroeger hoorde bij kasteel Holtmuhle in Tegelen. Ook was er in De Verborgen Tuin een boeiende workshop van Marianne Mors over kruidenthee. Geïnspireerd op mijn bezoek aan de kruidentuin en de verhalen van Marianne, ging ik aan de slag met het maken van een plan.

BRUTE MANKRACHT

Ik koos voor een plek naast de moestuin en de kippenren. Hier komt lekker veel zon, waar mediterrane kruiden zoals rozemarijn, tijm en salie van houden, maar er is ook schaduw dankzij de achterliggende loods. Op het stuk grond groeiden twee grote siergrassen ( Miscanthus giganteus ) die in de loop der jaren een flink wortelstelsel hadden gecreëerd. Met wat geduld en brute mankracht wisten we de grond vrij te maken en hebben we deze voorzien van een laag compost.

DE INDELING VAN DE KRUIDENTUIN

Via Marktplaats konden we een partijtje waaltjes op de kop tikken waar ik de randen van de paadjes van heb gemaakt en zo structuur kon geven aan de toekomstige kruidentuin. Ik maakte 4 hoofdvakken en het leek me leuk om ieder vak een bepaald thema mee te geven. Ik koos voor geneeskrachtige kruiden, inheemse kruiden, keukenkruiden en theekruiden. Maar dat bleek moeilijker dan gedacht.

DE VEELZIJDIGHEID VAN KRUIDEN

Als je je een beetje verdiept in kruiden, kom je er al snel achter dat veel kruiden prima in de thee smaken, de smaak van je gerecht omhoog halen en ook nog eens een geneeskrachtige werking worden toebedeeld. En sommigen zijn ook nog eens inheems.

Neem nu bijvoorbeeld de Moerasspirea ( Filipendula ulmaria ). Een heerlijk geurende inheemse plant die je veel tegenkomt langs natuurlijke oevers in Nederland. Moerasspirea bevat salicylzuur en dat werkt pijnstillend en ontstekingsremmend. Het wordt ingezet bij huidproblemen maar helpt ook bij griep, verkoudheid en koorts. Daarnaast smaken de jonge bladeren ook nog eens naar komkommer en zijn heerlijk in een salade. Ook wordt Moerasspirea gezien als een smaakmaker in rode wijn, azijn en bier. Moerasspirea is bovendien een overheerlijk theekruid. Ze smaakt zacht en zoet en heeft een vleugje honing. Dus ja, in welk vak moet je dat kruid dan zetten?

OP BASIS VAN GEVOEL

Uiteindelijk heb ik de indeling vooral op basis van gevoel gedaan. De Moerasspirea heeft een plekje in het inheemse vak gekregen, want hij staat hier een eindje verderop gewoon in de natuur langs de beek. Een Citroenverbena past beter tussen de theekruiden en Bieslook is bij uitstek een veelgebruikt keukenkruid. Arnica en Valeriaan vind ik dan weer zo'n typische kruiden waarbij je denkt aan de geneeskrachtige werking en zo kom je er uiteindelijk toch wel uit.

TIP

Hang een bosje kamille in het open venster.

Dit houdt de vliegen op een afstand.

VIND JE WARE LIEFDE MET KAMILLE

Het is ontzettend leuk om je te verdiepen in kruiden. Ik vind het reuze interessant om te lezen over wat je allemaal kunt met een kruid, maar ook over de geschiedenis en de folklore. Neem bijvoorbeeld Kamille. Dat werd in de Middeleeuwen vaak ingezet als "strooikruid” op de vloer van huizen. Bij het vertrappen van de plant kwam een heerlijke geur vrij die de nare geurtjes verbloemde. Ze geloofde ook dat het baden in kamille helpt om de ware liefde te vinden!

Of wat dacht je van smeerwortel? De helende werking die smeerwortel wordt toebedeeld, werd wel erg letterlijk genomen. De Engelse herborist Culpeper (1616 –1654) beweerde dat als de wortels in een pan met stukjes afgesneden vlees worden gekookt, de stukjes weer aan elkaar groeien!

Geneeskrachtig of niet, kruiden zijn een prachtige aanwinst voor je tuin. Het zijn mooie planten om te zien en soms geven ze je ook een mooie bloeiwijze kado. Hoe leuk is het dan, dat je er niet alleen naar hoeft te kijken, maar er ook allerlei lekkere dingen van kan maken?

In de komende tijd zal ik jullie in de nieuwsbrief en op deze website op de hoogte houden van de ontwikkeling van de kruidentuin en zal regelmatig een kruid toelichten. Ik durf te wedden dat jij heel regelmatig van die Ohja?-dat-wist-ik-niet-momentjes gaat krijgen!

En je kunt natuurlijk ook de kruidentuin komen bekijken tijdens een van de Open Dagen die weer van start gaan vanaf 15 mei. We zijn dan niet alleen regelmatig op zondag open, maar ook iedere donderdagmiddag!

Meer van dit soort plantenweetjes?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.

Bronnen:

De natuurlijke apotheek – Christine Iverson

MOERASSPIREA

Thu, 18 Jan 2024 22:28:03 GMT

KONINGIN DER WEIDE

Terwijl de tuin zich in een witte deken gewenteld heeft en geniet van een welverdiende winterslaap, ben ik volop bezig met de aanleg van een kruidentuin. Ik heb uiteindelijk gekozen voor een indeling in 4 hoofdvakken, waarbij ieder vak een thema heeft. Ik heb gekozen voor Inheemse kruiden, Keukenkruiden, Geneeskrachtige kruiden en Theekruiden. Natuurlijk is er veel overlap, sommige planten zouden in ieder vak passen. Zoals de Moerasspirea, de Koningin van de velden. Een zeer veelzijdige plant die al vanaf de prehistorie in Nederland is terug te vinden en voor allerlei doeleinden kan worden ingezet. Na het lezen van mijn blog begrijp je vast waarom deze niet kon ontbreken in mijn kruidentuin.

INHEEMSE PLANT UIT DE PREHISTORIE

De Moerasspirea ( Filipendula ulmaria ) is een inheemse plant die al voor het einde van de laatste ijstijd in onze streken terug te vinden was. Ze is familie van de roos ( Rosaceae ), wat je nog goed kunt zien aan de vorm van het blad. De plant kan ca. 1-2 meter hoog worden en bloeit van juni tot september met sierlijke roomwitte bloemschermen aan lange roodbruine stengels. Moerasspirea houdt van vocht, dus je vindt de plant in de natuur vooral langs de waterkant, in drassige graslanden en vochtige loofbossen. Diverse bijensoorten, hommels en vlinders komen op het stuifmeel af. Het is ook een waardplant voor de Nachtpauwoog.

De eerste bewijzen van het gebruik van Moerasspirea stammen uit de nieuwe steentijd. Er zijn diverse vondsten van de plant gedaan bij met name grafrituelen. Voor de Keltische druïden behoorde de Moerasspirea tot een van de drie heilige kruiden, samen met IJzerhard ( Verbena officinalis ) en Watermunt ( Mentha aquatica ).

TROUWKRUID

De oude Latijnse naam voor de Moerasspirea was Regina prati wat Koningin der weide betekent. Rembert Dodoens, een belangrijke plantkundige en arts, omschreef haar in zijn toonaangevend Cruydeboeck uit 1554 als ‘Reynette’ (Koningin). In Frankrijk heet de Moerasspirea 'Reine du prie’ en in Engeland wordt ze 'Queen of the meadow’ genoemd, namen die nog verwijzen naar haar oude Latijnse naam.

Een andere naam die in Engeland wordt gebruikt is Bridewort (trouwkruid) omdat de bloemen van de Moerasspirea werden verwerkt in bruidsboeketten als garantie voor een goed huwelijk. Ook werd een drankje van dit kruid gezien als een liefdesdrankje en werden de bloemen tijdens huwelijksceremonies op de vloer gestrooid om de liefde te stimuleren en de algehele geur in de omgeving te verbeteren.

HOOFDBESTANDDEEL VAN ASPERINE

De druïden hadden al ontdekt dat de bladeren, de wortel en de stengel van de plant koortsverlagend, pijnstillend, en ontstekingsremmend werkten. Dit komt omdat de plant salicylzuur bevat, het belangrijkste werkende bestanddeel van aspirine. Aspirine dankt zelfs zijn naam aan Moerasspirea omdat dit één van de eerste planten was waaruit deze stof gewonnen werd. Het looizuur in de plant zou wonden genezen. Moerasspirea wordt ook ingezet als middel tegen migraine en wordt Reumaplant genoemd, vanwege de ontstekingsremmende en bloedzuiverende werking. Dit laatste maakt ook dat Moerasspirea een belangrijk bestanddeel is van diverse huidverzorgingsproducten.

WEETJE

De Moerasspirea is ook een verfplant. Van de wortels wordt een zwarte kleurstof getrokken, dankzij het aanwezige looizuur, en van de planttoppen wordt een gele kleurstof gemaakt.

BREED INZETBAAR IN DE KEUKEN

Verschillende delen van de Moerasspirea zijn eetbaar. Het jonge blad smaakt naar komkommer en kan in een gemengde salade worden toegepast of worden gestoofd. Ook de jonge scheuten kun je in een salade verwerken of koken zoals asperges. De bedwelmende zoete geur van de bloemen van Moerasspirea doet je denken aan amandelen en honing. De bloemen zelf kunnen wat bitter smaken, maar lenen zich bij uitstek als smaakmaker van diverse dranken. De smaak van de bloesem kun je vergelijken met die van vlierbloesem met een vleugje amandel. Je kunt de bloesem dan ook op een zelfde manier verwerken tot siroop die kan worden ingezet voor limonade, desserts en recepten met ijs of chocola.

TIP

Laat een bosje Moerasspirea drogen in je kamer.

De gedroogde plantdelen verspreiden een heerlijke lucht die lang blijft hangen.

ZOETMAKERTJE IN DE THEE

Als theekruid wordt de Moerasspirea ingezet als echte smaakmaker en zoetmaker. Ze smaakt zacht en zoet met een vleugje amandel en honing. Het is een goede basis voor theemelanges omdat ze ook als smaakversterker werkt voor andere kruiden. Let er wel op dat je geen kokend water gebruikt, maar laat het water even 2 minuten afkoelen voordat je de kruiden toevoegt. Dek daarna af met een deksel. Zo blijven de werkzame stoffen en de lekkere smaak behouden en kun je de thee inzetten voor allerlei kwaaltjes.

Meer van dit soort plantenweetjes?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.

Bronnen:

mens-en-gezondheid.infonu.nl
hetkruidenhuisje.nl (ook voor lekkere kruidenthee recepten met moerasspirea)
vreeken.nl
hunebednieuwscafe.nl
De natuurlijke apotheek – Christine Iverson

DE TOVERHAZELAAR

Sat, 06 Jan 2024 16:50:15 GMT

DE EERSTE AANGEPLANTE BOOM

In onze tuin staat een Hamamelis mollis en naar verluid is dit de eerste aangeplante boom in onze tuin, zo’n 60-70 jaar geleden. Nu in deze tijd van het jaar (januari-maart) bloeit de toverhazelaar op kale takken met diepgele serpentine-achtige bloemen die heerlijk geuren. De meerstammige boom wordt zo’n 3-5 meter hoog en is zeer winterhard. De toverhazelaar doet het prima op vrijwel iedere grond en houdt van een beetje kalk in het voorjaar.

VERSCHILLENDE SOORTEN

Er zijn verschillende toverhazelaars, waarbij de H. mollis een van de mooiste soorten is. Deze soort werd in 1879 vanuit Midden China naar Europa gebracht. Wetenschappers onderscheiden minimaal 5 soorten, waarbij de verschillen onder andere bepaald worden door het land van herkomst. Ook de H. japonica komt uit Azië (uit Japan). De drie andere soorten komen uit Amerika: H. ovalis, H. vernalis en de H. virginia. Ook is er nog de bekende H. intermedia die eigenlijk een hybride is van de H. japonica en H. mollis.

HAMAMELIS COLLECTIES

Het arboretum in Kalmthout (België) heeft één van de grootste en oudste verzamelingen van toverhazelaars van Europa maar ook in Nederland vind je indrukwekkende collecties, zoals in de Hortus Botanicus van de TU Delft en in het Nationaal Bomenmuseum Gimborn in Doorn. Deze laatste laat de nationale collectie zien, waarbij de oudere exemplaren al meer dan 100 jaar oud zijn.

HAMAMELIS IN DE GENEESKUNDE

Aan de Hamamelis wordt al lange tijd een geneeskrachtige werking toegekend. Al in 1870 constateerde de Amerikaan T. Pond dat de Indianen met een aftreksel van hamamelistakken brandwonden, abcessen en allerlei soorten wonden behandelden. Hamamelis en dan met name de H. virginia, schijnt een samentrekkend effect te hebben.

In de homeopathie worden nu nog steeds geneesmiddelen op basis van Hamamelis voorgeschreven bij klachten met de huid, spijsvertering en circulatie. Het zou werken bij acute diarree, lichte huidverwondingen, eczeem, spataderklachten en een gevoelige huid. 

Van de bladeren, de bast en de twijgen wordt een destillaat gemaakt dat wordt gebruikt in huidverzorgingsproducten. Het versterkt de huid, stimuleert de doorbloeding, verkleint de poriën en heeft een sterk zuiverende werking.

TOVERPLANT

Voor de Noord-Amerikaanse Indianen is de Hamamelis een toverplant. Uit plantdelen die men in een kom gooide, ontving men advies voor ondernemingen en besluiten die genomen moesten worden. Ook werden vorkvormige takken als wichelwoede gebruikt om water op te sporen.

HET EERSTE OPEN TUINSEIZOEN

Sun, 17 Dec 2023 17:01:29 GMT

DE TUIN BRENGT VERBINDING

Terwijl de tuin zich heeft gewenteld in een welverdiende winterslaap, mijmeren wij nog even terug over het afgelopen tuinseizoen. Wat hebben we genoten! Maar liefst ca. 750 mensen bezochten in dik 2 maanden tijd onze tuin. Dat hadden we van te voren helemaal niet durven dromen. We kregen ontzettend veel positieve en lovende reacties over de tuin. Dat was natuurlijk superfijn om te horen, maar de meeste voldoening die we kregen, kwam uit de verbinding die we zagen ontstaan in de tuin. De lange tafel op ons terras nodigde uit. Met een kopje koffie en een heerlijk home-made lemon meringue taartje of een vlierbloesemtaartje , namen mensen plaats uit allerlei windstreken. Ze waren alleen of met meer en er ontstonden allerlei gesprekken, vaak natuurlijk over de tuin, tuinieren of de natuur. Er ontstond verbinding. Je zag dat mensen een leuke middag hadden en soms uren bleven zitten. Ze gingen gelukkiger het poortje weer uit. Ik herinner me nog een oudere dame met een rollator die naar me toe kwam en mij bij de arm pakte. Ze bedankte me en zei: “Jij hebt mijn dag gemaakt! Het was zo fijn om hier te zijn, mijn dag kan niet meer stuk.”

Dat nodigt uit om nieuwe plannen te maken voor het nieuwe seizoen. Natuurlijk gaan we volgend jaar weer een aantal zondagen open en daarnaast zullen we tijdens het tuinseizoen iedere donderdagmiddag geopend zijn.

Ook is het weer mogelijk om de tuin met een groep te bezoeken. In groepjes van maximaal 12 personen geeft Rianne een rondleiding en vertelt zij over de bomen, planten en historie van de tuin. Desgewenst kan dit worden afgesloten met koffie/thee en homemade gebak.

Natuurlijk is de tuin ook met grotere groepen te bezoeken. Dan nodigen we je van harte uit om met je mobiele telefoon de QR-codebordjes die her en der in de tuin verspreid staan, te scannen. De bordjes geven je meer informatie over de planten, bomen en historie van de tuin.

Maar we hebben nog veel meer plannen. We zijn momenteel volop bezig om allerlei leuke dingen te ontwikkelen. Leerzame workshops, boeiende lezingen, leuke events en nog veel meer.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.

GINKGO BILOBA

Sat, 16 Dec 2023 15:49:58 GMT

DE BOOM VAN HET EEUWIGE LEVEN

De Ginkgo Biloba is als soort al zo'n 215 miljoen jaar oud. In dat Juratijdperk was het een naaldboom en leefde samen met de dinosauriërs. Die stierven zo'n 65 miljoen jaar geleden uit, terwijl de Ginkgo-boom voort bleef bestaan, zij het dan langzaam geëvolueerd tot bladverliezende loofboom. In die tijd kwam de Ginkgo over de hele wereld voor. Zo'n 2,5 miljoen jaar geleden is de boom verdwenen uit Europa en sindsdien is hij van nature alleen nog te vinden in China en Japan.

Deze boom wordt niet voor niets een levend fossiel genoemd. Het is de oudste boomsoort ter wereld en misschien zelfs wel de oudste plantensoort. Een Ginkgo boom kan wel 40 meter hoog worden en meer dan 2.000 jaar oud worden. In de Utrechtse Hortus staat het oudste exemplaar van Nederland, misschien wel de oudste van Europa en waarschijnlijk ook buiten Japan. Vermoedelijk is deze boom ruim 250 jaar oud.

De Ginkgo Biloba wordt als oerboom gezien als een symbolische herdenkingsboom voor het eeuwige leven. De oudste levende Ginkgo boom staat in China en is ca. 3.500 jaar oud. Waarschijnlijk is de boomsoort rond 800 samen met het boeddhisme uit China naar Japan overgekomen, waar de boom vaak bij tempels wordt geplant. In Japan wordt de boom als een god vereerd en staat symbool voor onveranderlijkheid, hoop, liefde, tijdloosheid, toverkracht en een lang leven. Dit komt ook omdat op 6 augustus 1945 een atoombom de Japanse havenstad Hiroshima vernietigde. Een Ginkgo boom die op een kilometer van de inslag stond, overleefde de inslag. Deze boom is nu het symbool van hoop.

Ginkgo Biloba en de geneeskunde

Al sinds duizenden jaren wordt aan de Ginkgo Biloba geneeskracht toegekend. De zaden worden gebruikt bij ademhalingsproblemen, blaas- en nierproblemen, spijsverteringsproblemen en gehoorverlies. De bladeren worden gebruikt voor een betere bloedsomloop, bij geheugen, bij ademhalingsproblemen, gehoorverlies, geheugenverlies, huidziekten en bij angst. Het blad van de Japanse notenboom wordt gebruikt in cosmetica, met name huisproducten en shampoo.

Er wordt nog steeds veel onderzoek gedaan naar de werkingen van de Ginkgo boom. Het zou ervoor zorgen dat getransplanteerde organen niet worden afgestoten. Ginkgo staat ook bekend als natuurlijk geneesmiddel dat mogelijke symptomen van hersenveroudering of zelfs de ziekte van Alzheimer kan afremmen.

De tuin zal voort blijven bestaan

De Ginkgo Biloba in onze tuin is de inspiratie geweest voor ons logo. Wij hebben een vrouwelijke boom, die pas na 25 jaar vrucht draagt.

De Ginkgobladeren in het logo zijn bedoeld als metafoor met de voormalig eigenaresse en grondlegger van onze tuin: Nell Gerits-Kuipers. De tuin is haar levenswerk en met veel pijn in haar hart heeft ze afstand genomen van haar tuin. Waar een ander er wellicht voor zou kiezen om de tuin te laten verwilderen om maar te kunnen blijven, koos Nell ervoor om een waardig opvolger te zoeken. Misschien was het zoeken naar een speld in een hooiberg, maar het is gelukt. Met veel passie en respect voor het verleden willen wij de tuin voortzetten. Nell zal sterven, maar haar tuin zal voort blijven bestaan, tenminste als het aan ons ligt. Het eeuwige leven...

De zilveren abrikoos

De boom wordt ook wel Japanse notenboom genoemd, toch komt de boom van oorsprong uit China. Ook plant de boom zich niet voor met noten, maar met zaden. Die zien er uit als abrikoosvormige zaden en hebben een zilveren gloed. Daaraan ontleent de boom ook zijn naam: gin = zilver; kyo = abrikoos. Een schrijffout van een botanicus maakte het de Ginkgo en Linnaeus gaf hem in 1771 zijn definitieve naam. Biloba betekent 'tweelobbig' en slaat op de waaiervormige bladeren met een uitsnijding in het midden. De boom komt voor in mannelijke en vrouwelijke vorm, waarbij de vrouwelijke variant in het najaar bolvormige zaden vormt met een vlezige huid. Eenmaal gevallen begint dit te rotten en te stinken, dat is de reden waarom men liever de mannelijke boom plant.

VLIERBLOESEMSIROOP

Wed, 22 Nov 2023 09:15:07 GMT

Het is inmiddels een traditie geworden om ieder jaar samen met mijn dochter Xana vlierbloesem te plukken. Ergens tussen half mei en half juni gaan we er op uit, want dan bloeit de vlier. Afhankelijk van het weer bloeit de Sambucus nigra in die periode, meestal maar voor slechts een week of 2-3.

Het is belangrijk om de bloesem te plukken bij droog weer, want het stuifmeel is wat jouw vlierbloesemsiroop zijn aroma geeft. We plukken niet alle bloesem van een struik. De rest kan doorgroeien tot vlierbessen, daar kun je heerlijke jam van maken. Of je laat ze hangen, als voedsel voor de vogels.

Xana is gek op de vlierbloesemsiroop, dus we maken ieder jaar liters van dit zomerse drankje. Maar naast deze siroop kun je er ook heel veel andere lekkere dingen mee maken. Wist je dat vlierbloesem de basis is van de populaire cocktail Hugo? Vlierbloesemgelei smaakt heerlijk met aardbeien of chocola. De verse bloemen worden ook wel gebruikt in een pannenkoekbeslag of gedroogd in de thee. Of wat dacht je van deze overheerlijke vlierbloesemcakejes met mango en limoen?

DIT HEB JE NODIG:

Schermen van vlierbloesem
1250 gram suiker per liter
Optioneel: 20 gram citroenzuur per liter

ZO MAAK JE HET:

Pluk de vlierbloesem. Leg ze even uit op het aanrecht of op een tafel om de insecten die er mogelijk in zitten, te kunnen laten ontsnappen. Gebruik alleen bloesem die er fris en gezond uit zien. Probeer de bloesem zoveel mogelijk te ontzien van lange stelen. Doe de bloesem in een grote pan en giet er zoveel water over dat de schermen net onder water staan. Dek af en laat minstens 1 dag staan op een koele plek.

Giet het geheel af en giet het nogmaals af door een kaasdoek. Meet vervolgens de hoeveelheid vloeistof af en voeg per liter 1250 gram suiker toe. Laat al roerend de suiker oplossen. Eventueel kun je nog het citroenzuur toevoegen. Dit zorgt voor een frisse smaak en een langere houdbaarheid.

Maak flessen grondig schoon en vul af met de vloeistof. Deze siroop is ongeveer een jaar houdbaar.

Bron: De Verborgen Tuin

VLIERBLOESEMCAKEJES MET MANGO EN LIMOEN

Wed, 22 Nov 2023 09:12:11 GMT

Met vlierbloesem kun je allerlei kanten op. Ieder jaar maak ik samen met mijn dochter Xana liters vlierbloesemsiroop. Een heerlijk zomers drankje met een blaadje munt en wat ijsblokjes. Of wat dacht je van een homemade Hugo? Maar je kunt zoveel meer met vlierbloesem en de siroop ervan. Zoals deze overheerlijke vlierbloesemcakejes met mango en limoen. Voor onze Open Tuin Dagen kiezen we voor eenpersoonsporties, maar het recept is ook prima te maken in een ronde tulbandvorm of een cakevorm.

DIT HEB JE NODIG:

100 g suiker
150 g boter
3 eieren
150g bloem
2 tl bakpoeder
1 limoen
50 g vlierbloesemsiroop en wat extra voor de glazuur
100 g poedersuiker
Mango in blokjes

ZO MAAK JE HET:

Verwarm de oven voor op 160C en vet de bakvorm in met boter en bestrooi met wat bloem. Mix de boter met de suiker tot een romig geheel. Voeg de eieren één voor één toe, de volgende pas nadat de vorige volledig is opgenomen in het suiker-boter mengsel.

Mix even kort de bloem met het bakpoeder erdoor en spatel dan de vlierbloesemsiroop en het sap van de limoen er goed door. Doe het beslag in de vorm(pjes) en bak de cake in ca 40-45 minuten gaar en goudbruin. (indien je kleinere vormpjes gebruikt, hou dan een wat langere baktijd aan). Haal de vlierbloesemcake(jes) uit de vorm en laat op een taartrooster afkoelen.

Voor de decoratie meng je de poedersuiker met zoveel vlierbloesemsiroop totdat je een mooie glad, maar niet te dun, glazuur hebt en verdeel dit over de vlierbloesemcake(jes). Verdeel de mangoblokjes en de citroenzest over de glazuur en strooi er wat bloesem over.

Bron: www.patesserie.com

MERINGUE CAKEJES

Wed, 22 Nov 2023 09:08:07 GMT

Niet direct een recept dat je verwacht te vinden in De Verborgen Tuin. Het is een recept dat wij tijdens de Open Tuindagen met veel succes hebben geserveerd en is de danken aan het citroenboompje dat in onze tuin staat. Ieder jaar, zo rond Oud op Nieuw, levert het boompje een stel citroenen op die we verwerken tot lekkere recepten, zoals de Lemon Curd die in dit recept is toegepast.

Bereidingstijd : 30 min

Hoeveelheid : 16 stuks

DIT HEB JE NODIG:

100 gram ongezouten roomboter
100 gram fijne kristalsuiker
2 eieren (M)
1 tl vanille extract
100 gram zelfrijzend bakmeel
6-8 el lemon curd
2-3 handen meringues stukjes

ZO MAAK JE HET:

Doe de boter en suiker in een kom, mix dit tot een romig geheel. Voeg dan de eieren en het vanille extract toe, mix tot deze zijn opgenomen. Als laatst voeg je het zelfrijzend bakmeel toe, mix tot dit is opgenomen en dan is je beslag klaar.

Verdeel het beslag over kleine eenpersoons taartvormpjes, die je hebt ingevet met boter. Verdeel met een lepel de lemon curd in hoopjes over het beslag, roer dit er met een mes een klein beetje doorheen. Als laatst strooi je de meringue stukjes over de taartjes. Druk ze zachtjes aan.

Bak de cakejes in 20-25 minuten op 180 °C (boven- en onderwarmte) gaar en goudbruin.

Bron: www.laurasbakery.nl

LEMON CURD

Wed, 22 Nov 2023 09:04:07 GMT

Niet bepaald van ons Nederlandse klimaat, maar toch hebben wij een citroenboompje in onze tuin. Weliswaar in een pot zodat het boompje, zodra er vorst wordt gemeld, kan overwinteren in onze Orangerie. Ieder jaar, zo rond Oud-op-Nieuw levert het boompje toch best wat sappige citroenen die we verwerken tot een klassieke Limoncello of een heerlijke Lemon Curd, zoals in dit recept. En die Lemon Curd is op zijn beurt dan weer heerlijk in bijvoorbeeld de Lemon Meringue taartjes, die we tijdens onze open dag serveren

Bereidingstijd : 30 min

Hoeveelheid : 1 flinke pot

DIT HEB JE NODIG:

2 flinke citroenen
200 gram fijne kristalsuiker
125 gram ongezouten roomboter
2 eieren, geklutst

ZO MAAK JE HET:

Rasp de citroenen en pers ze uit. Zeef het sap even om velletjes en pitjes te verwijderen.

Doe citroenrasp, suiker en roomboter in een hittebestendige kom en verhit deze au bain-marie. Zet op middelhoog vuur. Laat de ingrediënten in de kom smelten en roer rustig door tot een gladde massa.

Als alle boter is gesmolten voeg je het citroensap toe, roer dit door het mengsel met een garde. Voeg hierna ook de eieren toe terwijl je blijft roeren. Nu is het een kwestie van geduld. Hou af en toe in de gaten of er nog genoeg water in je steelpan zit.

Blijf rustig roeren in de kom terwijl de lemon curd steeds wat dikker wordt. Als de lemon curd de dikte van yoghurt heeft is hij goed. Om een tijdsindicatie te geven; dit duurde bij mij ongeveer 20 minuten.

Giet de lemon curd in een schaal om af te koelen. Terwijl de lemon curd afkoelt dikt hij ook nog verder in tot de uiteindelijke, juiste dikte.

Wanneer de lemon curd helemaal is afgekoeld doe je het in een pot die je in de koelkast bewaart, daar blijft het zo’n twee weken goed. Als je de potten van tevoren hebt uitgekookt kun je de curd tot wel een jaar bewaren op een koele, donkere plek buiten de koelkast.

Bron: www.laurasbakery.nl

KAPPERTJES VAN OOSTINIDISCHE KERS

Wed, 22 Nov 2023 09:00:11 GMT

Op een paar plekken in onze tuin groeit Oost-Indische kers. Ik heb ze daar ooit bewust gezaaid, maar sindsdien komt deze eenjarige plant ieder jaar weer terug. De Tropaeolum Majus is een prachtige veelzijdige plant met gele of oranje tot rode bloemen. Het is een welkome plant in de moestuin. Hij trekt bladluis aan, net zoals de rupsen van het koolwitje.

De hele plant, dus de bloemen, bladeren en zaden zijn eetbaar en zijn ook nog eens supergezond. De smaak is pittig en peperig. In dit recept maken we gebruik van de zaden.

DIT HEB JE NODIG:

50 gram verse zaden
25 gram zout
5 kruidnagels
5 jeneverbessen
Takje tijm
Laurierblaadje
Witte wijnazijn

ZO MAAK JE HET:

Los het zout op in 3 dl water en voeg 50 g vers geoogste zaden van de Oost-Indische kers toe. Laat dit mengsel 24-48 uur rusten in de koelkast.

Spoel hierna de kappertjes af en stop ze in een pot met de kruidnagels, jeneverbessen, de tijm en het laurierblaadje. Giet er zoveel witte wijnazijn over tot de kappertjes onderstaan en sluit de pot luchtdicht af.

Na een maand zijn de kappertjes klaar voor gebruik.

Bron: www.detuinoptafel.com

AARDPERENSOEP

Wed, 22 Nov 2023 08:56:11 GMT

Aardperen zijn een knolgewas met een verfijnde smaak en een lichte nootachtige ondertoon. Aardperen worden ook wel topinamboer of Jeruzalem-artisjok genoemd. Deze onterecht vergeten groentes zijn eenvoudig zelf te kweken en gedijen goed in losse, goed doorlatende grond. Je plant de knollen die lijken op gemberwortel het beste in de late winter/vroeg voorjaar op ongeveer 10-15 cm diepte en met ongeveer 30 cm tussenruimte. De planten groeien snel en kunnen tot wel twee tot drie meter hoog worden. In de late zomer of vroege herfst laten ze prachtige gele bloemen zien.

Aardperen zijn niet alleen heel erg lekker, ze zijn ook nog eens heel gezond. De aardpeer is rijk aan vezels en heeft een hoog gehalte aan inuline (een prebioticum dat goed is voor de darmgezondheid) en verschillende vitamines.

De aardperen in deze soep worden eerst gekarameliseerd in de oven, waardoor hun natuurlijke zoetheid naar voren komt en een intensere aardse smaak aan de soep geeft.

Bereidingstijd : 30 min

Hoeveelheid : 4

DIT HEB JE NODIG:

750 g aardperen
1 ui
1 teentje knoflook
paar takjes verse tijm
3 etl olijfolie
750 ml kippenbouillon
scheutje room
125 ml crème fraîche
Bieslook, gesnipperd

ZO MAAK JE HET:

Verwarm de oven voor op 200°C.

Schrob de aardperen goed schoon. Pel de ui en snijd in parten. Pel de knoflook en snijd in plakjes.

Hussel om met wat olijfolie, tijm, peper en zout en verdeel over een met bakpapier beklede bakplaat. Karameliseer de groente in ca. 45 min in het midden van de oven.

Breng ondertussen de bouillon aan de kook. Houd enkele aardperen apart en voeg de rest toe aan de bouillon. Pureer met een staafmixer tot een gladde soep. Roer er een scheutje room door en laat nog even kort doorkoken.

Breng op smaak met peper en zout. Verdeel de soep over de kommen en garneer met de crème fraîche en bestrooi met de bieslook.

Tip: Ook erg lekker met knapperige prosciutto (8 min. in de oven op 180 °C) en geroosterde hazelnoten (grof gehakt en gemengd met een beetje olijfolie en peper en zout). Garneer met een toefje kleine veldkers. Laat dan de crème fraîche en bieslook achterwege.

Bron: De Verborgen Tuin

HET LEVEN ONDER DE BLADEREN

Tue, 07 Nov 2023 14:38:08 GMT

MULCHEN

De stille tuinier van de winter

In de Verborgen Tuin kiezen wij niet voor een grote herfstschoonmaak, maar voor een andere aanpak. Eentje waarbij we de natuur haar gang laten gaan. Dat betekent dat we de schaar en snoeischaar in deze tijd van het jaar lekker laten liggen waar ze zijn. Dit is niet alleen omdat we lui zijn (we zijn met allerlei andere tuinprojecten bezig), maar omdat deze 'laissez-faire' aanpak eigenlijk barst van de voordelen:

Voeding voor de bodem
Al die bladeren en plantenresten? Die veranderen langzaam maar zeker in voedselrijke compost. Dat is als een gratis buffet voor de bodem!

Bescherming
Deze laag natuurlijk afval beschermt de slapende plantenwortels tegen de vrieskou. Denk eraan als een warm dekentje dat hen knus houdt.

Leven in de brouwerij
Deze mulchlaag biedt een schuilplaats voor allerlei nuttige beestjes. Onze insecten vrienden zetten deze plantenresten om in bodemverbeteraars, en ze helpen ons bij de bestrijding van plagen.
Minder werk
We harken enkel de paadjes vrij, die geven nog enige structuur aan de tuin. Door de natuur haar gang te laten gaan, besparen we onszelf een hoop gesjouw.

Dus, terwijl onze geliefde tuin zachtjes indommelt, doen we iets goeds voor het milieu, voor de biodiversiteit en voor onze eigen ruggen. En als de lente weer aanbreekt, zal de tuin vol energie en voeding zitten, klaar om opnieuw te ontwaken.

Laat ons weten wat je van deze 'doe minder, bereik meer'-strategie vindt!

HOUTEN HART

Mon, 28 Mar 2022 13:38:08 GMT

OP SLAG VERLIEFD

Zo'n zeven jaar geleden liepen we voor het eerst door De Verborgen Tuin. We waren op slag verliefd. Nog geen drie weken later tekenden we het voorlopige koopcontract en begonnen we aan een nieuw leven. Voor Nell Gerits-Kuipers was het een zwaar afscheid. Ze was hier geboren en getogen, haar hele leven had ze hier doorgebracht. Met veel liefde creëerde Nell samen met haar man Toon de tuin. Het is dus ook niet vreemd dat het afscheid haar zwaar viel.

Nell werd geboren in het boerderijtje aan de overkant, net zoals haar vader en vermoedelijk ook haar opa. Toen ze 18 jaar was, bouwde haar vader dit huis. Nell hielp mee met stenen sjouwen. Later zou ze hier gaan wonen en samen haar man kreeg ze hier 4 kinderen. Haar man, tuinder, had zijn kassen achter de tuin. In zijn vrije tijd legde hij samen met Nell de tuin aan. De tuin groeide mee met het gezin. Er kwamen schommels en een wip die later weer plaats maakten voor fruitbomen en nog later voor een kas met exotische bomen en planten.

Nell moest op deze plek ook afscheid nemen van een aantal dierbaren. De tuin gaf haar troost. Nadat haar man in 2003 overleden was, besloot Nell de tuin open te stellen voor publiek. Tot 2015 ontving zij honderden tuinliefhebbers. Hoezeer het haar ook aan het hart ging, besefte ze dat ze de tuin niet veel langer kon blijven onderhouden. Ze liep tegen de 80 jaar en het werd haar teveel. Liever verkocht ze nu het huis en de tuin in de hoop kopers te vinden die haar levenswerk voort wilden zetten. Iedere geïnteresseerde die dreigde de tuin plat te gooien, werd afgewezen, ongeacht het bod.

MIJN HOUTEN HART

Dus toen wij onze handtekeningen onder het voorlopig koopcontract zetten, kreeg ze het toch wel even te kwaad. Ze nam haar moment en liep met de koopacte onder haar arm naar buiten. Alsof ze even wegvluchtte in de tuin. Even later vroeg ze of wij naar buiten wilden komen. Ze wilde ons iets laten zien.

In een mooi geroest standaard lag een houten hart. Eromheen hingen kleine vaasjes met verse bloemen, geplukt in de tuin. Het leek op een klein altaar. Nell wees erop en zei: "Die laat ik aan jullie. Want ik ga hier wel weg, maar mijn hart blijft hier achter".

Het was een super emotioneel moment. We schoten allebei meteen vol met tranen. Nell gaf ons allebei een dikke knuffel. Zo was het goed!